Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους στόχους της σύγχρονης ιατρικής.
Όταν ο καρκίνος ανιχνεύεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας αυξάνονται σημαντικά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών αλλά και τη μείωση του συνολικού κόστους θεραπείας, καθώς οι πιο προηγμένες και επεμβατικές θεραπείες συχνά απαιτούνται σε προχωρημένα στάδια της νόσου.
Καινοτόμες μέθοδοι διάγνωσης
Στο πλαίσιο αυτό, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, συμπεριλαμβανομένου του Έλληνα βιολόγου Δρ Δημήτρη Βαβούλη, έχουν αναπτύξει μια νέα αιματολογική εξέταση που ονομάζεται TriOx. Αυτή η καινοτόμος μέθοδος βασίζεται στην ανάλυση του DNA που βρίσκεται στο αίμα και χρησιμοποιεί τεχνολογία μηχανικής μάθησης (machine learning) για την ανίχνευση έξι διαφορετικών τύπων καρκίνου σε πρώιμο στάδιο.
Πλεονεκτήματα του τεστ TriOx
Το τεστ TriOx προσφέρει μια γρήγορη, ευαίσθητη και μη επεμβατική εναλλακτική λύση για τη διάγνωση του καρκίνου. Η χρήση της μηχανικής μάθησης επιτρέπει την ακριβή ανάλυση των δεδομένων και την ταυτοποίηση των χαρακτηριστικών που σχετίζονται με τους διάφορους τύπους καρκίνου. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για τη διάγνωση και να διευκολύνει την έγκαιρη παρέμβαση, γεγονός που είναι κρίσιμο για την αύξηση των ποσοστών επιβίωσης.
Ο Δρ. Δημήτρης Βαβούλης, συν-επικεφαλής της έρευνας, εξηγεί: «Πολλοί καρκίνοι, όπως ο παγκρεατικός και ο καρκίνος των ωοθηκών, συχνά διαγιγνώσκονται αργά, όταν η θεραπεία είναι δυσκολότερη και λιγότερο αποτελεσματική. Αν και η μέθοδός μας βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης, οραματιζόμαστε έναν κόσμο όπου ένας απλός αιματολογικός έλεγχος θα αρκεί για την έγκαιρη διάγνωση πολλαπλών καρκίνων».
Πώς λειτουργεί το TriOx
Το TriOx αξιοποιεί μια προηγμένη τεχνική DNA ανάλυσης, γνωστή ως TAPS, που επιτρέπει στους ερευνητές να εξετάσουν πολλαπλά χαρακτηριστικά του DNA που κυκλοφορεί στο αίμα. Πρόκειται για μια μορφή υγρής βιοψίας που ανιχνεύει απειροελάχιστα σημάδια ενδεικτικά καρκινογένεσης, ακόμη και όταν τα επίπεδα καρκινικού DNA είναι πολύ χαμηλά.
Η καινοτομία του τεστ έγκειται στο ότι δεν περιορίζεται στην ανίχνευση 1-2 χαρακτηριστικών του καρκινικού DNA, όπως συμβαίνει με άλλες υπάρχουσες μεθόδους. Αντίθετα, συνδυάζει πολλαπλές πληροφορίες, προσφέροντας μεγαλύτερη ακρίβεια και ευαισθησία.
Η καθηγήτρια Anna Schuh, επικεφαλής ερευνήτρια του τμήματος Ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τόνισε τη σημασία αυτής της μεθόδου: «Το νέο τεστ συνδυάζει την αιχμή της επιστήμης με τη μηχανική μάθηση. Μας επιτρέπει να εξετάσουμε ολόκληρο το γονιδίωμα του καρκίνου, βελτιώνοντας την αξιοπιστία. Αν και βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, πιστεύουμε ότι μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά επιβίωσης παγκοσμίως, κάνοντας ρουτίνα την έγκαιρη διάγνωση μέσω ενός απλού αιματολογικού ελέγχου».
Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, το TriOx δοκιμάστηκε σε δείγματα αίματος από ασθενείς με και χωρίς καρκίνο. Οι συμμετέχοντες περιλάμβαναν άτομα με συμπτώματα που θα μπορούσαν να οφείλονται σε καρκίνο, καθώς και υγιή άτομα χωρίς συμπτώματα.
Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν την υψηλή ακρίβεια του τεστ. Συγκεκριμένα, το TriOx πέτυχε ευαισθησία 94,9%, εντοπίζοντας σχεδόν όλους τους ασθενείς με καρκίνο, και εξειδίκευση 88,8%, διαχωρίζοντας με αξιοπιστία τα άτομα χωρίς καρκίνο και μειώνοντας τις πιθανότητες περιττών εξετάσεων ή θεραπειών. Παράλληλα, το τεστ απέδειξε την αποτελεσματικότητά του στην ανίχνευση πρώιμων σταδίων καρκίνου, όπου οι θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι πιο επιτυχείς. Οι τύποι καρκίνου που εξετάστηκαν περιλάμβαναν τον καρκίνο του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του παγκρέατος, των νεφρών, των ωοθηκών και του μαστού.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο, αλλά οι ερευνητές έχουν ήδη ξεκινήσει να δοκιμάζουν το TriOx σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών και σε περισσότερους τύπους καρκίνου. Παράλληλα, εξετάζουν τρόπους για να ενσωματώσουν το τεστ στην καθημερινή ιατρική πράξη.